PLC, RTU ve SCADA ile Kontrol Sistemlerini Optimize Etmek
Sanayi otomasyonunun sürekli gelişen dünyasında, Programlanabilir Mantık Kontrolcüleri (PLC’ ler), çeşitli süreçleri kontrol etme ve izleme konusunda önemli bir rol oynar. PLC programlamasının daha az bilinen ancak son derece yararlı özelliklerinden biri ‘yaşlanma fonksiyonlarıdır’. Bu makalede, yaşlanma fonksiyonlarının kavramını, pratik uygulamalarını ve PLC tabanlı otomasyon sistemlerinizin performansını nasıl yükseltebileceğinizi keşfedeceğiz.
I. Eş Yaşlandırma Fonksiyonlarını Nedir?
Yaşlanma fonksiyonları, belirli koşulların süresini ve sıklığını izleme konusunda yardımcı olan PLC programlamasındaki bir dizi araçtır. Bu fonksiyonlar, birçok endüstriyel ayarlamalarda yaygın olan zamanla değişen süreçleri yönetme ve kontrol etme açısından özellikle kullanışlıdır.
Yaşlanma fonksiyonları, temelde belirli bir koşulun ne kadar süreyle karşılandığını veya karşılanmadığını izler ve bu süreye dayalı olarak belirli eylemleri tetiklemek için programlanabilirler. Bu, kritik işlemleri kontrol etmek için değerli bir mekanizma sağlar.
II. Eş Yaşlandırma Fonksiyonlarının Pratik Uygulamaları
Güvenilirlik ve Güvenliği Artırmak
- Eş Yaşlandırma Fonksiyonları ile Bakım Zamanlaması
Yaşlanma fonksiyonları, bakım faaliyetlerini zamanlamak için son derece kullanışlıdır. Çeşitli bileşenlerin veya makinelerin çalışma süresini izleyerek, belirli eşikler aşıldığında bakım uyarıları başlatılabilir. Bu tahmin edici bakım yaklaşımı, ekipmanın arızalanmadan önce bakımını yaparak duruş süresini ve maliyetli onarımları azaltır. Paralel çalışan ekipmanların olması durumunda ise ihtiyaca göre paralel ekipmanların hangisinin çalışması gerektiğine otomatik karar vererek çalışma sürelerini yakın tutmak hedeflenir.
- Çevresel Kontrol
Hassas sıcaklık ve nem kontrolünün önemli olduğu uygulamalarda, eş yaşlandırma fonksiyonları çevresel koşulları izlemek ve düzenlemek için kullanılabilir. Örneğin, iklim kontrolü yapılan bir depo tesisinde, eş yaşlandırma fonksiyonları, tarih verilerine ve gerçek zamanlı koşullara dayanarak sıcaklık ve nem ayarlarını korumak için kullanılabilir.
- Toplu İşlemler
İlaç ve gıda işleme gibi endüstriler sık sık toplu işlemlere dayanır. Eş yaşlandırma fonksiyonları, üretim sürecinin her adımının belirli süreler içinde tamamlandığından emin olur. Bir aşama çok uzun sürer veya çok hızlı tamamlanırsa, PLC ürün kalitesini ve verimliliği sürdürmek için gerekli ayarları yapabilir.
III. Yaşlanma Fonksiyonlarını Uygulama
PLC programlamada eş yaşlandırma fonksiyonlarını uygulamak, spesifik otomasyon sürecinizi iyi anlama ve sistematik bir yaklaşım gerektirir. İşte başlamanıza yardımcı olacak genel bir yönerge:
- Koşulu Tanımlama
İlk olarak, izlemek istediğiniz koşulu veya olayı net bir şekilde tanımlayın. Örneğin, bir pompanın çalışma süresini izliyorsanız, koşul ‘pompa çalışıyor’ olabilir.
- Yaşlanma Parametrelerini Ayarlama
Uygulamanız için anlamlı olan zaman aralığını ve eşikleri belirtin. Bu, maksimum ve minimum kabul edilebilir çalışma süreleri için sınırlar koymayı içerebilir.
- Programlama Mantığı
PLC programınızda eş yaşlandırma fonksiyonlarını kullanarak koşulu izlemeyi ve bu koşulun karşılandığı veya karşılanmadığı süreyi hesaplamayı kullanın.
- Eylemleri Tetikleme
Yaşlanma parametrelerine dayanarak, belirli eşikler aşıldığında PLC’ yi belirli eylemleri veya alarmları tetiklemesi için programlayın. Bu eylemler, bakım uyarıları, işlem ayarları veya kapatma prosedürleri içerebilir.
Bu yönergelerle ilgili Mikrodiagram programında bulunan Yaşlandırma fonksiyonlarını kullanarak örnek bir proje yapalım.
Yaşlandırma Yönetici Blogu:
Etk: Blok etkinleştirme girişidir.
Bir: Kaç slave cihazın aynı anda birlikte çalışacağını belirten giriştir.
YaşYön: Yaşlandırma yönetici bloğunun çıkışına maksimum 10 adet ‘Yaşlandırma Üye’ bloğu bağlanabilir.
Örneğin bu çıkışa 6 adet ‘Yaşlandırma Üye’ bloğu bağlanmışsa ve ‘Bir’ girişinin değeri 2 seçilmişse bu 6 üye ikişer ikişer çalışır.
Yaşlandırma Üye Bloğu
‘Yaşlandırma Üye’ bloğu ‘Yaşlandırma Yönetici’ bloğu ile birlikte çalışır. Belirlenen sürelerde çalıştırılması istenilen ekipmanların periyodik bir döngüye sokmamıza olanak sağlar.
‘Yaşlandırma Üye’ bloğu girişlerinde gerekli olan konfigürasyonlar yapıldıktan sonra kullanılacak olan ekipmana ait çıkış bilgisi, dijital çıkış veya çıkış rölesi olarak belirlenir.
Örnek Uygulama
3 adet üye bloğu, yöneticiye bağlanmıştır. Yönetici bloğuna lojik 1 değeri verilerek sistem aktif hale getirilmiştir. ‘Etk’ girişi 2 olarak, çalışma süresi ise 1 dakika seçildiği için 3 adet ekipman ikişerli grup şeklinde 1 dakika aralıklarla çalışmalarını sürdüreceklerdir.
IV. Yaşlanma Fonksiyonlarını Kullanmanın Avantajları:
- Verimliliği ve Öngörülebilirliği Artırma
PLC ve SCADA sistemi ile eş yaşlandırma fonksiyonlarını kullanmak, sistemde kullanılan ekipmanların yük dağılımını dengeleyeceğinden operasyonel verimlilik sağlar. Bunun yanında yaşlanma kriterleri sürekli takip edildiğinden olası bakım veya arıza kestirimlerini yapılmasına olanak sağlar.
- Gelişmiş Kontrol
Eş yaşlandırma fonksiyonları, belirli zaman tabanlı koşullara yanıt vererek daha sofistike bir kontrol seviyesi sağlar. Bu, daha verimli ve hassas otomasyona yol açar.
- Duraksama Azaltma
Tahmin edici bakım ve yaşlanma fonksiyonlarına dayalı işlem ayarları, plansız duraksamayı ve bakım maliyetlerini önemli ölçüde azaltabilir.
- Ürün Kalitesinin Artırılması
Ürün kalitesinin kritik olduğu işlemlerde, yaşlanma fonksiyonları önemli adımların istenilen süre içinde tamamlandığından emin olur ve tutarlı kaliteye katkıda bulunur.
V. Gerçek Dünya Örnekleri
Yaşlanma fonksiyonlarının gerçek dünya uygulamalarını göstermek için aşağıdaki örnekleri düşünün:
- Otomatik Paketleme
Bir paketleme tesisinde, yaşlanma fonksiyonları, paket dolum sürecinin süresini izler. Süreç çok uzun sürer veya çok hızlı tamamlanırsa, sistem ambalajın tutarlılığını korumak için konveyör hızını ayarlar.
- Su Arıtma Tesisleri
Yaşlanma fonksiyonları, su arıtma süreçlerini izler ve suyun çeşitli arıtma aşamalarından geçiş süresine dayanarak kimyasal dozajı ayarlar.
- Su Terfi Tesisleri
Eş yaşlandırma fonksiyonları paralel çalışan pompaların verimliliklerine veya çalışma sürelerine göre durdurma fonksiyonlarını çalıştırarak hem enerji verimliliği hem de operasyonel verimlilik sağlar.
- Proses Otomasyonu
Herhangi bir proses otomasyonu uygulamasında yedekli çalışan sistemlerin çalışma sıralamasını belirleyerek enerji, bakım ve arıza kestirimlerine veri sağlar.
VI. Sonuç; Otomasyonun Geleceğine Adım Atmak
PLC programlamada yaşlanma fonksiyonları, endüstriyel otomasyon süreçlerinizi geliştirmenin yenilikçi ve akıllı bir yolunu sunar. Belirli koşulların süresini izleyerek, tahmin edici bakım, süreç optimizasyonu ve daha iyi kontrol sağlar. Endüstriyel otomasyonun sürekli olarak evrildiği bir ortamda, yaşlanma fonksiyonlarını PLC programlama araçlarınıza dahil etmek, daha verimli ve güvenilir operasyonlara yönelik bir adımdır.
Dinamik bir endüstri peyzajında önde olmak, eş yaşlandırma fonksiyonları gibi gelişmiş PLC özelliklerinin gücünü kullanmak anlamına gelir. Bu teknolojiyi benimseyin ve otomasyon sistemlerinizin en iyi şekilde çalıştığını, duraksama sürelerini azalttığını ve verimliliği artırdığını göreceksiniz.
